Truy cứu trách nhiệm hình sự đối với hành vi lây lan dịch bệnh nguy hiểm

Về hành vi lây lan dịch bệnh nguy hiểm như Covid-19, căn cứ hướng dẫn của Hội đồng Thẩm phán TAND tối cao tại Công văn 45/TANDTC-PC (ban hành ngày 31.3.2020) thì người nghi ngờ mắc bệnh hoặc trở về từ vùng có dịch bệnh Covid-19 đã được thông báo cách ly, nhưng không tuân thủ quy định cách ly gây lây truyền dịch bệnh Covid-19 cho người khác sẽ được xác định là “hành vi khác làm lây lan dịch bệnh nguy hiểm cho người” quy định tại Điểm c Khoản 1 Điều 240 Bộ luật Hình sự (BLHS) năm 2015 (sửa đổi năm 2017) và bị xử lý về “Tội làm lây lan dịch bệnh truyền nhiễm cho người”

Hiện nay, khung hình phạt thấp nhất của “Tội làm lây lan dịch bệnh truyền nhiễm cho người” là phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng hoặc bị phạt tù từ 01 năm đến 05 năm. Khung hình phạt cao nhất của tội này là phạt từ 10 – 12 năm tù giam trong trường hợp dẫn đến phải công bố dịch thuộc thẩm quyền của Thủ tướng Chính phủ hoặc làm chết 02 người trở lên. Ngoài ra, người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng đồng thời cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 – 05 năm.

Ngoài ra cũng theo hướng dẫn của Tòa án nhân dân tối cao tại tại Công văn 45/TANDTC-PC, người chưa bị xác định mắc bệnh Covid-19 nhưng sống trong khu vực đã có quyết định cách ly, quyết định phong tỏa thực hiện một trong các hành vi sau đây gây thiệt hại từ 100.000.000 đồng trở lên do phát sinh chi phí phòng, chống dịch bệnh thì sẽ bị xử lý về tội vi phạm quy định về an toàn ở nơi đông người.

Quyết định này căn cứ theo quy định tại Điều 295 Bộ luật hình sự, gồm các hành vi: Trốn khỏi nơi cách ly; Không tuân thủ quy định về cách ly; Từ chối, trốn tránh việc áp dụng biện pháp cách ly, cưỡng chế cách ly; Không khai báo y tế, khai báo không đầy đủ hoặc khai báo gian dối.

Trường hợp cá nhân vi phạm chưa đến mức phải xử lý hình sự, vẫn phải chịu trách nhiệm hành chính được quy định tại Điều 11 Nghị định số 117/2020/NĐ-CP ngày 28/9 về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế với mức phạt 5.000.000 cho đến 20.000.000 đồng.