Cần làm gì để bảo vệ quyền và lợi ích của chính mình khi mua bán nhà đất bằng giấy tay?

Mua bán nhà đất bằng giấy tay không còn quá xa lạ đối với người dân. Bởi lẽ có những nơi thuộc khu vực quy hoạch nên chính quyền chưa thể cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở cho người dân; hoặc để tránh rườm rà do trình độ của người dân còn thấp, việc hiểu biết pháp luật còn hạn chế nên việc mua bán bằng giấy tay được xác lập thông qua sự xác nhận của chính quyền địa phương.

Chị Lan gửi đến Pháp Luật Toàn Dân câu chuyện của mình:

Chị mua căn nhà trị giá 1,5 tỷ đồng bằng giấy viết tay và đưa trước cho cô Hai 1 tỷ đồng, đồng thời hai bên lập giấy giao nhận tiền có xác nhận của chính quyền địa phương và thỏa thuận chị sẽ thanh toán số tiền còn lại khi cô Hai đã thực hiện xong thủ tục sang tên căn nhà trên cho chị. Một thời gian sau, có người hỏi mua căn nhà trên với giá 3 tỷ, cô Hai ngỏ ý trả lại tiền và không muốn bán căn nhà cho chị nữa. Chị hỏi: tôi có quyền khởi kiện cô Hai yêu cầu thực hiện tiếp việc mua bán căn cứ vào giấy tay mua nhà nêu trên không?

Khoản 1 điều 122 và Khoản 1 Điều 123 Luật nhà ở năm 2014 quy định: “Việc mua bán nhà ở phải được lập thành hợp đồng và hợp đồng này phải thực hiện công chứng, chứng thực…” đồng thời tại khoản 2 điều 117 Bộ luật dân sự 2015 cũng xác định “hình thức của giao dịch dân sự là điều kiện có hiệu lực của giao dịch dân sự trong trường hợp luật có quy định”

Căn cứ vào những quy định nêu trên thì việc mua bán nhà ở được lập thành văn bản và phải được công chứng, chứng thực mới có giá trị pháp lý. Tuy vậy, pháp luật vẫn bảo vệ người dân trong những trường hợp mua bán đất bằng giấy tay, cụ thể như sau:

Khoản 2 điều 129 Bộ luật dân sự 2015 quy định “Giao dịch dân sự đã được xác lập bằng văn bản nhưng vi phạm quy định bắt buộc về công chứng, chứng thực mà một bên hoặc các bên đã thực hiện ít nhất hai phần ba nghĩa vụ trong giao dịch thì theo yêu cầu của một bên hoặc các bên, Tòa án ra quyết định công nhận hiệu lực của giao dịch đó. Trong trường hợp này, các bên không phải thực hiện việc công chứng, chứng thực.”

Theo các quy định của pháp luật thì chị vẫn có quyền yêu cầu Tòa án buộc cô Hai tiếp tục thực hiện hợp đồng vì chị đã thanh toán được 2/3 giá trị căn nhà mà hai bên đã thỏa thuận giá mua bán ngay từ ban đầu (1,5 tỷ), đồng thời giấy giao nhận tiền có xác nhận của chính quyền địa phương là chứng cứ quan trọng thể hiện việc giao và nhận tiền đối với giao dịch trên.

Từ tình huống chị Lan cho ta thấy, để việc mua bán giấy tay được pháp luật công nhận và để đảm bảo quyền lợi cho các bên khi có tranh chấp xảy ra, các bên cần thực hiện một trong các thủ tục sau:
– Xác lập văn bản giao dịch mua bán, đồng thời thanh toán 2/3 giá trị tài sản mua bán và lập biên nhận giao nhận tiền giữa các bên nhờ chính quyền địa phương xác nhận;
– Nhờ Thừa phát lại lập vi bằng ngay tại thời điểm hai bên xác lập giao dịch mua bán;
– Hoặc lập Hợp đồng vay tiền tại phòng công chứng.